Του Τάκη Κατσιμάρδου
Από τον Οκτώβριο – Νοέμβριο του 1972 με τις χουντοεκλογές στις ανώτατες και ανώτερες σχολές ανδρώνεται το φοιτητικό κίνημα, κυοφορείται το Πολυτεχνείο. Το αντιδικτατορικό σπουδαστικό κίνημα (ήδη 140 φοιτητές έχουν περάσει από στρατοδικεία μετά το 1967) εφορμά κατά της χούντας με αιχμή του δόρατος τις ελεύθερες εκλογές στους φοιτητικές συλλόγους, στους οποίους διορίζονται εγκάθετοι από το 1968.
Το αίτημα έβρισκε γενική ανταπόκριση στους δημοκράτες στο σύνολο των σχολών, με εξαίρεση τους διορισμένους και τον εσμό. Από το καλοκαίρι έχει ανακύψει και το μέγα ζήτημα του καταστατικού χάρτη της παιδείας. Ένα έκτρωμα που στόχευε να επιβάλει τον απόλυτο χουντικό έλεγχο στη λειτουργία, στο περιεχόμενο και στην κατεύθυνση των ανώτατων και ανώτερων ιδρυμάτων.
1972: Η χρονιά της προετοιμασίας
Οκτώβριος: Μαζικές φοιτητικές κινητοποιήσεις με τις συνελεύσεις των σχολών της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης ενόψει των ελεγχόμενων σπουδαστικών εκλογών που έχουν εξαγγελθεί σαν μια δοκιμή φιλελευθεροποίησης. Εκλογή αντιπροσώπων σε συνελεύσεις σε ευθεία αντιπαράθεση με τα διορισμένα ΔΣ. Στη Θεσσαλονίκη διεξάγονται νόθες εκλογές με αποχή της πλειονότητας. Διαδήλωση στο κέντρο της πόλης και επέμβαση των κατασταλτικών δυνάμεων στο τέλος του μήνα.
Νοέμβριος: Εκλογές-παρωδία σε Αθήνα, Πάτρα, Γιάννενα. Επέμβαση της ασφάλειας στη Νομική για να καταστείλει τις έντονες διαμαρτυρίες. Καταλήψεις αιθουσών όπου θα γίνονταν ψηφοφορίες. Εκατοντάδες φοιτητές ψάλλουν τον εθνικό ύμνο και πορεύονται με συνθήματα στο κέντρο της πρωτεύουσας. Συλλήψεις δεκάδων. Αναδεικνύονται οι Επιτροπές Αγώνα που εκλέγονται σε συνελεύσεις και αναλαμβάνουν έκτοτε ουσιαστικά την ηγεσία του φοιτητικού κινήματος.
Δεκέμβριος: Αποχή διαρκείας κηρύσσουν οι σπουδαστές υπομηχανικοί για κλαδικά αιτήματα. Αποχές σπουδαστών τεχνικών σχολών (ΣΕΛΕΤΕ, Σιβιτανίδειος κ.ά.). Το «σπουδαστικό» της Ασφάλειας εντείνει την τρομοκρατία.
1973: Η χρονιά της εξέγερσης
Ιανουάριος: Το Πολυτεχνείο κλείνει καθώς συνεχίζεται η αποχή. Πορεία φοιτητών του ΕΜΠ προς τη Νομική. Φοιτητές διώκονται για «τεντιμποϊσμό». Στο επίκεντρο του φοιτητικού αγώνα ο χουντικός καταστατικός χάρτης για την παιδεία. Η Ενωση Κρητών Φοιτητών ζητάει αποκατάσταση της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας.
Φεβρουάριος: Γενικεύεται η αποχή στο ΕΜΠ και ο πρύτανης παραιτείται σε ένδειξη συμπαράστασης. Συλλήψεις σε όλες τις πανεπιστημιακές πόλεις και παραπομπές φοιτητών στα πειθαρχικά συμβούλια. Οι φοιτητές απαντούν με συγκεντρώσεις σε σχολές και αποχή (ΑΣΟΕΕ). Προκαλείται σάλος με τη την κίνηση της χούντας να καταφύγει στο περιβόητο μέτρο της στράτευσης των «επικίνδυνων φοιτητών» (νδ 1347). Στο Πολυτεχνείο συγκέντρωση 1.500-2.000 φοιτητών που διαμαρτύρονται για τη στράτευση. Βάρβαρη επέμβαση της αστυνομίας, τραυματισμοί, συλλήψεις και παραπομπές σε δίκη.
Μετά το πρώτο αυτό Πολυτεχνείο ακολουθεί και η πρώτη ιστορική κατάληψη της Νομικής. Μαζικές εκδηλώσεις και στη Θεσσαλονίκη, την Ιατρική Αθήνας κ.α. Πρώτες μαζικές λαϊκές εκδηλώσεις συμπαράστασης.
Μάρτιος: Διαδηλώσεις σε όλες τις μεγάλες πόλεις. Κατάληψη από 500 σπουδαστές της πανεπιστημιακής λέσχης της Πάτρας και εισβολή αστυνομικών δυνάμεων. Μαζικές συλλήψεις και καθημερινή τρομοκρατία μέσα και έξω από τα πανεπιστήμια. Βασανιστήρια στο ΕΑΤ-ΕΣΑ. Μεγάλη συγκέντρωση στη Νομική (δεύτερη κατάληψη) που διαλύεται με αστυνομική επέμβαση, η οποία καταλήγει σε κύμα συλλήψεων.
Απρίλιος: Ξαναρχίζουν οι φοιτητικές διαδηλώσεις σε Αθήνα και Πάτρα κυρίως. Ογκώδης διαμαρτυρία στην επέτειο της χούντας στο κέντρο της Αθήνας.
Μάιος: Συγκέντρωση στη Νομική με βασικό αίτημα την απελευθέρωση περίπου 60 φοιτητών που κρατούνται και βασανίζονται από την ΕΣΑ. Νέες συλλήψεις. Μαζική φοιτητική εκδήλωση εν είδει απολογισμού της χρονιάς. Εγκρίνεται σχετικό ψήφισμα για νέους αγώνες. Παραπομπές φοιτητών με τον νόμο 509 (κατασκοπεία).
Καλοκαίρι: Μεγάλη διαδήλωση στην Πάτρα υπέρ των κατηγορουμένων που δικάζονται για την κατάληψη της πανεπιστημιακής λέσχης. Ξυλοδαρμοί, συλλήψεις και καταδίκες. Προφυλακίσεις φοιτητών που μοίραζαν προκηρύξεις για το «όχι» στο χουντικό δημοψήφισμα.
Σεπτέμβριος: Διαδήλωση 1.000 φοιτητών κατά των στρατεύσεων και βίαιη διάλυσή της στην πλατεία Κλαυθμώνος. Αντιαμερικανική εκδήλωση με αφορμή και την επιβολή του πραξικοπήματος Πινοσέτ στη Χιλή.
Οκτώβριος: Συναυλία στο γήπεδο του Παναθηναϊκού μετατρέπεται σε διαδήλωση (λεωφόρος Αλεξάνδρας) που διαλύεται από την αστυνομία. Νέες αποχές. Υστερα από απαγόρευση φοιτητικής συγκέντρωσης στη Νομική διαδήλωση στα Προπύλαια που προσλαμβάνει αντιαμερικανικό χαρακτήρα. Συγκέντρωση (στο τέλος του μήνα) στο Χημείο με συνθήματα κατά της «φιλελευθεροποίησης» που επιχειρεί η χούντα.
Νοέμβριος: Ενώ συνεχίζεται η μεγάλη απεργία στη Γεωπονική, σημειώνονται κατά ημερολογιακή σειρά πριν από τα καθοριστικά γεγονότα του Πολυτεχνείου:
1η Νοεμβρίου: Φοιτητικές κινητοποιήσεις στο Χημείο, το Πολυτεχνείο, στη Βιομηχανική, τη Νομική, αλλά και σε σχολές της Θεσσαλονίκης. Σε πρώτο πλάνο οι συνδικαλιστικές, αλλά και οι πολιτικές ελευθερίες.
2 Νοεμβρίου: Η κυβέρνηση Μαρκεζίνη εξαγγέλλει ελεύθερες φοιτητικές εκλογές, αλλά μετά τις βουλευτικές που μελετά για το άγνωστο μέλλον. Δέχεται να επιστρέψουν οι στρατευμένοι φοιτητές, αλλά αρνείται να καταργήσει το σχετικό διάταγμα.
4 Νοεμβρίου: Συνταρακτικές διαδηλώσεις στους δρόμους κατά το μνημόσυνο για τον Γ. Παπανδρέου.
7 Νοεμβρίου: Φοιτητές, κυρίως των σχολών αγρονόμων και τοπογράφων, συγκεντρώνονται στο Πολυτεχνείο και αποφασίζουν να προχωρήσουν σε εκλογές στο τέλος του μήνα.
8 Νοεμβρίου: Στο Αρσάκειο, όπου δικάζονται 17 από τους συλληφθέντες για τα επεισόδια στο μνημόσυνο Παπανδρέου, γίνεται μεγάλη φοιτητική συγκέντρωση παρά τα απαγορευτικά μέτρα.
8-12 Νοεμβρίου: Πάνω από 1.000 φοιτητές της Ιατρικής συγκροτούν μαχητική διαδήλωση στα Ιλίσια. Αφορμή η παραπομπή συναδέλφων τους στα πειθαρχικά συμβούλια για τη συμμετοχή τους στις κινητοποιήσεις. Εκατοντάδες στην Πάτρα στιγματίζουν τον ελιγμό για μελλοντικές ελεύθερες φοιτητικές εκλογές. Διορισμένα συμβούλια φοιτητικών συλλόγων (Οδοντιατρική, Πάντειος κ.ά.) αναγκάζονται να παραιτηθούν, ενώ φοιτητές άλλων σχολών (Αρχιτεκτονική, Πολιτικών Μηχανικών, Γεωπονική) αποφασίζουν να προχωρήσουν σε εκλογές.
10-12 Νοεμβρίου: Επισκεπτόμενος το Πολυτεχνείο ο υπουργός Παιδείας Σιφναίος απειλεί με νέα χρήση βίας.
14 Νοεμβρίου: Επιτροπές αγώνα εκλέγονται στη Φιλοσοφική, την Εμπορική κ.α. για να προχωρήσουν σε εκλογές.
14-15 Νοεμβρίου: Αρχίζουν τα γεγονότα του Πολυτεχνείου.
* Αναδημοσιεύεται από το τεύχος #05 «Τα Αιρετικά – “Εδώ Πολυτεχνείο”. 20+4 μαρτυρίες & (αντι)θέσεις πρωταγωνιστών για την εξέγερση του Νοέμβρη 1973» που κυκλοφόρησε στις 18 Νοεμβρίου 2018
.jpg)
Δεν υπάρχουν σχόλια :
Δημοσίευση σχολίου