Του Αντώνη Ανδρουλιδάκη *
Ζούμε σε μια χώρα που κουβαλά ένα απένθηστο πένθος. Μια συλλογική μνήμη, βίας, διχασμού και ταπείνωσης.
Γιατί, η πληγή του εμφυλίου δεν έκλεισε ποτέ. Απλώς καλύφθηκε πρόχειρα και αναζωπυρώνεται, άλλοτε έντονα και άλλοτε αδιόρατα, εδώ και εκεί, μέσα στο συλλογικό και ατομικό μας πεδίο.
Και ακριβώς σαν ένα ένα τραύμα που δεν αναγνωρίζεται, έχει περάσει από γενιά σε γενιά σαν αόρατη κληρονομιά.
Οι ακροδεξιές εκφάνσεις της πολιτικής μας ζωής, η χούντα, η Χρυσή Αυγή, η ακροδεξιά ρητορική πολιτικών παραγόντων ή η ρητορική μίσους στην καθημερινή εμπειρία των πολιτών, είναι μόνο μερικά από τα συμπτώματα αυτού του Τραύματος.
Η αλήθεια είναι ότι στον εμφύλιο δεν υπήρξαν πραγματικοί νικητές. Υπήρξαν μόνο επιζώντες και τραυματισμένοι.
Υπήρξαν άνθρωποι που βρέθηκαν στο περιθώριο, που έζησαν εξορίες, φυλακές, σιωπές και καταστροφή.
Υπήρξαν επίσης άνθρωποι που έμαθαν να επιβιώνουν μέσα από τον φόβο, την κατάδοση, την υποταγή και την ευθυγράμμιση με την εξουσία.
Ίσως λίγο απλουστευτικά αυτή είναι μια συνεπής ανάλυση της κοινωνικής διαστρωμάτωσης στην Ελλάδα-και τότε και σήμερα.
Το μεταπολεμικό κράτος οικοδομήθηκε μέσα σε αυτή τη σύγκρουση και μαζί του διαμορφώθηκε μια κουλτούρα καχυποψίας, επιθετικότητας, μικρής καθημερινής αυθαιρεσίας και φθόνου.
Κάπως έτσι για δεκαετίες η βία έγινε κανονικότητα. Ίσως σε κάποιες φάσεις ή πεδία να άλλαξε απλά μορφή ή ένταση.
Στην καλύτερη περίπτωση έγινε αγένεια, χλευασμός, σκληρότητα χωρίς λόγο. Έγινε, η εύκολη γιούχα, η διαδικτυακή χαρά για τον πόνο του άλλου, το "κάρφωμα" του απέναντι, η οργή που ξεσπά σε έναν άγνωστο στο δρόμο, η επικριτικότητα ως τρόπος ύπαρξης.
Η κυριαρχία της κουλτούρας του δωσιλογισμού μόλυνε το κοινωνικό σώμα όπως ένα αυτοάνοσο νόσημα, όπου το σώμα επιτίθεται στα ίδια του τα κύτταρα, απορρυθμίζοντας την άμυνα του οργανισμού.
Έτσι και ο Δωσιλογισμός στράφηκε εναντίον του ίδιου του κοινωνικού σώματος "απρρρίπτοντας" τα πιο υγιή του "όργανα"
Η βλάβη αυτή συνεχίστηκε και μετά την οξεία εμφυλιοπολεμική φάση, αφήνοντας μια χρόνια φλεγμονή και διαμορφώνοντας μια δυσλειτουργική μνήμη, ενώ η χώρα οδηγείται σταθερά προς το υπαρξιακό της τέλος.
Αυτό το συλλογικό τραύμα δεν σημαίνει ότι όλοι είμαστε ένοχοι. Όμως όλοι ζούμε μέσα στις συνέπειες του. Σημαίνει ότι μάθαμε να αμυνόμαστε πριν ακούσουμε. Να επιτιθέμεθα πριν νιώσουμε. Να ειρωνευόμαστε πριν σκεφτούμε. Να δυσκολευόμαστε να κρατήσουμε δυο διαφορετικές ιδέες ταυτόχρονα με τον ίδιο τρόπο που -όπως λέει ο Gabor Mate- ένα τρίχρονο λέει: «Σε μισώ, μαμά» ή «Σε αγαπώ, μαμά», αλλά δεν μπορεί να πει: «Σε αγαπώ, μαμά, αλλά είμαι θυμωμένος μαζί σου»
Κι όμως, αυτή η ίδια αυτή κοινωνία έχει και μια βαθιά, υπόγεια ευαισθησία. Τη βλέπουμε όταν συμβαίνει μια τραγωδία και οι άνθρωποι βγαίνουν στους δρόμους. Τη βλέπουμε όταν κάποιος σηκώνεται σε μια πλατεία και λέει «αυτό είναι ντροπή». Την είδαμε στη στάση του λαού μας το '15. Τη βλέπουμε όταν διαβάζουμε ξανά την ιστορία όχι για να κατηγορήσουμε, αλλά για να καταλάβουμε.
Η χώρα που έχουμε δεν είναι τυχαία. Είναι αποτέλεσμα ιστορικών επιλογών, συσχετισμών, εξαρτήσεων, βιαστικών συμφιλιώσεων. Είναι όμως και αποτέλεσμα καθημερινών μικρών πράξεων, του τρόπου που οδηγούμε, που μιλάμε, που φερόμαστε στον αδύναμο.
Αν η Ελλάδα είναι μια ανοιχτή πληγή, δεν χρειάζεται να την κρύψουμε. Χρειάζεται να την καθαρίσουμε. Να σταματήσουμε να φοβόμαστε τη συζήτηση για το παρελθόν. Να μάθουμε να διαφωνούμε χωρίς να εξοντώνουμε. Να αποσυνδέσουμε την ταυτότητα από τον εχθρό.
Το συλλογικό τραύμα δεν μας καταδικάζει. Μας καλεί.
Μας καλεί να γίνουμε η γενιά που δεν θα μεταβιβάσει τον θυμό ως κληρονομιά.
Που δεν θα μεγαλώσει τα παιδιά της με τον φόβο του «άλλου».
Που θα επιλέξει την αξιοπρέπεια αντί της χλεύης.
Δεν χρειάζεται, θέλω να πω, να πάρουν εκδίκηση τα όνειρά μας.
Να προστατευτούν χρειάζονται από τη μόλυνση που τρώει το κοινωνικό μας μεδούλι.
Και αυτό αρχίζει από κάτι απλό, αλλά δύσκολο. Να σταματήσουμε για λίγο, να αναγνωρίσουμε την πληγή και να αποφασίσουμε ότι δεν θα τη μετατρέψουμε σε όπλο, αλλά σε αφετηρία για μια πιο ώριμη, πιο τρυφερή και πιο φροντιστική κοινωνία.
* Αναπτυξιακός & Κοινωνικός Ψυχολόγος, Διδάσκων Ψυχολογίας Πανεπιστημίου Neapolis.
Πηγή: social media
Πηγή: social media
.jpg)
Δεν υπάρχουν σχόλια :
Δημοσίευση σχολίου