Του Αντώνη Ανδρουλιδάκη *
Για δεκαετίες, η ελληνική πολιτική σκηνή οργανώθηκε γύρω από ιδεολογικές αντιπαραθέσεις: Δεξιά και Αριστερά, μνημόνιο και αντιμνημόνιο, παλιό και νέο, εκσυχρονισμός και αναχρονισμός. Σήμερα, όμως, μια διαφορετική διαχωριστική γραμμή αρχίζει να αναδύεται, πιο βαθιά και πιο απαιτητική, το πολιτικό ήθος.
Πολιτικό ήθος είναι η ποιότητα με την οποία η εξουσία ασκείται όχι μόνο σύμφωνα με τον νόμο, αλλά και σύμφωνα με τη συνείδηση. Η συνέπεια λόγων και πράξεων, η ειλικρίνεια απέναντι στους πολίτες και η ανάληψη ευθύνης όταν κάτι πάει λάθος.
Ως εκ τούτου, η κρίση που βιώνει το μεταπολιτευτικό πολιτικό σύστημα δεν είναι μόνο κρίση αποτελεσματικότητας. Είναι κρίση αξιοπιστίας. Η κοινωνία δεν αμφισβητεί απλώς πολιτικές επιλογές. Αμφισβητεί την ίδια τη σχέση της πολιτικής με την αλήθεια, τη διαφάνεια και την ευθύνη. Και όταν αυτά τα θεμέλια κλονίζονται, προφανώς καμία ιδεολογία δεν αρκεί για να συγκρατήσει την εμπιστοσύνη.
Η απώλεια πολιτικού ήθους δεν αφορά ένα μόνο κόμμα ή έναν μόνο χώρο. Διαπερνά σχεδόν το σύνολο των κομμάτων της Μεταπολίτευσης - από εκείνα που κυβέρνησαν μέχρι εκείνα που υποσχέθηκαν ότι θα φέρουν την ηθική τομή και τελικά προσαρμόστηκαν στο ίδιο σύστημα. Η εξουσία δεν έφθειρε μόνο πολιτικά, έφθειρε κυρίως ηθικά, όταν μετέτρεψε τη λογοδοσία σε επικοινωνία και την αλήθεια σε αφήγημα.
Ακόμη και η Αριστερά, που ιστορικά επένδυσε -συχνά με το αίμα της- στην έννοια της «ηθικής υπεροχής», βρέθηκε αντιμέτωπη με αυτή τη φθορά. Η ρήξη ανάμεσα σε όσα υποσχέθηκε και σε όσα τελικά έκανε δεν ήταν απλώς πολιτική. Ήταν βαθιά ηθική. Όχι επειδή αναγκάστηκε να συμβιβαστεί, αλλά επειδή ο συμβιβασμός βαφτίστηκε επιτυχία και η διάψευση μετατράπηκε σε ρεαλισμό. Εκεί ακριβώς χάθηκε το πλεονέκτημα που την ξεχώριζε. Τα έχει πει, άλλωστε, και ο Μελανσόν.
Σε αυτό το κλίμα γενικευμένης δυσπιστίας, η εμφάνιση προσώπων όπως η Μαρία Καρυστιανού αποκτά πολιτική σημασία που ξεπερνά τις προγραμματικές λεπτομέρειες. Δεν εκπροσωπεί -τουλάχιστον προς το παρόν- μια έτοιμη κυβερνητική λύση. Εκπροσωπεί όμως κάτι πιο στοιχειώδες. Την απαίτηση για ηθική αποκατάσταση της πολιτικής.
Και γι’ αυτό ακριβώς οι επιθέσεις στο πρόσωπό της δεν αφορούν σε πολιτική κριτική, όσο σε μια προσπάθεια ηθικής απονομιμοποίησης της.
Στην πραγματικότητα, αυτή η κρίση του πολιτικού συστήματος δεν είναι κάτι που έρχεται, είναι κάτι που ήδη συντελείται. Το πολιτικό σύστημα δεν βρίσκεται απλώς μπροστά σε μια νέα κρίση εκπροσώπησης. Βρίσκεται ήδη σε μια κρίση νοήματος. Και αυτή η κρίση δεν προέκυψε μόνο από ιδεολογικές ή προγραμματικές αποτυχίες, αλλά από κάτι βαθύτερο: από την απώλεια της ψυχικής και ηθικής νομιμοποίησης.
Όταν οι πολίτες παύουν να πιστεύουν όχι μόνο στο τι λες, αλλά και στο ποιος είσαι, τότε η πολιτική παύει να λειτουργεί ως συλλογικό σχέδιο και μετατρέπεται σε κενό διαχείρισης.
Σε αυτό το σημείο, το πολιτικό ήθος δεν είναι πια ένα ακόμα κριτήριο αξιολόγησης. Είναι το τελευταίο καταφύγιο της ίδιας της πολιτικής, είναι το πρωτεύον κριτήριο αξιολόγησης.
Και μέσα σε αυτή την κρίση νοήματος, εκεί όπου το πολιτικό σύστημα έχει χάσει την ψυχική και ηθική του νομιμοποίηση, το πολιτικό ήθος γίνεται πια το μόνο πραγματικό μέτρο.
Και αυτό ακριβώς είναι σήμερα το κρίσιμο πλεονέκτημα της Καρυστιανού.
* Αναπτυξιακός & Κοινωνικός Ψυχολόγος, Διδάσκων Ψυχολογίας Πανεπιστημίου Neapolis.
Πηγή: social media
Πηγή: social media
Δεν υπάρχουν σχόλια :
Δημοσίευση σχολίου