Του Αντώνη Ανδρουλιδάκη *
Ο δρόμος για την υποταγή περνά μέσα από μια φαινομενικά αυτονόητη αλήθεια: ότι τίποτα δεν είναι πιο σημαντικό από την επιβίωση. Κι όμως, αυτή η σχεδόν «αυτονόητη» αρχή κρύβει μια βαθιά αντιστροφή.
Η επιβίωση είναι, πράγματι, προϋπόθεση κάθε άλλης ανθρώπινης δραστηριότητας. Χωρίς αυτήν, δεν υπάρχει ούτε ελευθερία, ούτε αξιοπρέπεια, ούτε νόημα. Όταν όμως μετατρέπεται από προϋπόθεση σε υπέρτατο σκοπό, τότε αρχίζει να διαβρώνει ακριβώς αυτά που υποτίθεται ότι προστατεύει. Μια κοινωνία που τοποθετεί την επιβίωση πάνω απ’ όλα, σταδιακά αποδέχεται ότι όλα τα υπόλοιπα μπορούν να περιοριστούν, να ανασταλούν ή να θυσιαστούν στο όνομά της.
Εδώ ακριβώς γεννιέται η υποταγή. Όχι απαραίτητα ως αποτέλεσμα άμεσου καταναγκασμού, αλλά ως εσωτερικευμένη στάση. Όταν ο φόβος -του θανάτου, της απώλειας, της αβεβαιότητας- γίνεται ο κυρίαρχος άξονας, τότε κάθε υπόσχεση ασφάλειας αποκτά δυσανάλογη δύναμη. Η εξουσία δεν χρειάζεται να επιβληθεί βίαια. Αρκεί να παρουσιαστεί ως εγγυητής της επιβίωσης.
Το παράδοξο είναι ότι όσο περισσότερο μια κοινωνία οργανώνεται γύρω από την αποφυγή του κινδύνου και του πόνου, τόσο πιο ευάλωτη γίνεται στον έλεγχο. Γιατί τότε οι άνθρωποι είναι διατεθειμένοι να αποδεχτούν περιορισμούς που, υπό άλλες συνθήκες, θα θεωρούσαν αδιανόητους. Η ασφάλεια μετατρέπεται σε απόλυτη αξία και μαζί της, η ελευθερία γίνεται διαπραγματεύσιμη.
Η ιστορία δείχνει ότι οι κοινωνίες δεν χάνουν την ελευθερία τους μόνο όταν ηττώνται, αλλά και όταν φοβούνται υπερβολικά να τη ρισκάρουν. Όταν η επιβίωση γίνεται το μοναδικό κριτήριο, η ζωή συρρικνώνεται σε μια διαρκή διαχείριση κινδύνου και ο άνθρωπος παύει να είναι φορέας επιλογών, γίνεται απλώς φορέας διατήρησης.
Γι’ αυτό η επιβίωση δεν μπορεί να είναι το τέλος της πολιτικής ή της ύπαρξης. Είναι η αρχή τους. Αν γίνει το τέλος, τότε η υποταγή δεν επιβάλλεται, επιλέγεται.
Γιατί, όταν η επιβίωση γίνεται σκοπός, η ελευθερία γίνεται διαπραγματεύσιμη και η ζωή χάνει το νόημα της.
* Αναπτυξιακός & Κοινωνικός Ψυχολόγος, Διδάσκων Ψυχολογίας Πανεπιστημίου Neapolis.
Πηγή: social media
.jpg)
Δεν υπάρχουν σχόλια :
Δημοσίευση σχολίου