Της Εβελίνας Χατζηδάκη
Δεν πρόλαβε να ξεκινήσει ο νέος πόλεμος ενάντια στο Ιράν και άρχισαν αμέσως τα σχέδια πού τού έδιναν χρονοδιάγραμμα και οι προβληματισμοί για την επόμενη μέρα. Οι ίδιοι οι πρωταγωνιστές εμπλέκονταν σ’ αυτά. Ο Τραμπ μιλούσε στην αρχή για λίγες μέρες, μετά για τέσσερεις, για έξι, για οκτώ βδομάδες, τελευταία είπε για λίγους μήνες. Είχε μιλήσει και για την συνέχεια πού θα ήταν η προσάρτηση τής Κούβας. Τώρα τι λέει; Και ο άμαχος πληθυσμός τής γύρω περιοχής αναρωτιόταν κι αυτός πότε θα σταματήσει το μαρτύριο των βομβαρδισμών, των ερειπίων, των πτωμάτων, τής ζωής μέσα στον τρόμο.
Σήμερα, λίγες μόνο μέρες μετά την έναρξη, αυτές οι διαβεβαιώσεις μοιάζουν εντελώς αβάσιμες. Το ερώτημα όμως «πότε θα τελειώσει» συνεχίζει να κυριαρχεί στις συζητήσεις. Εγώ τολμώ να πω ότι ξέρω την απάντηση: Όταν θα τελειώσει και ο πόλεμος στην Γάζα και στην Ουκρανία, δηλαδή ΠΟΤΕ, τουλάχιστον στον ορίζοντα τής δικιάς μας ζωής.
Γιατί είμαστε βουτηγμένοι πια στα βαθιά τής παγκοσμιοποιητικής εποχής και στην εποχή αυτή οι πόλεμοι δεν έχουν τη μορφή πού ξέραμε από παλιότερα χρόνια. ΔΕΝ ΤΕΛΕΙΩΝΟΥΝ ΠΟΤΕ,ΜΟΝΟ ΑΡΧΙΖΟΥΝ, και όταν αυτό γίνει βεβαιότητα, αποκαλούνται πια «αέναοι πόλεμοι»
Ένα φαινόμενο πού φέρνει μεγάλα εμπόδια στην κατανόηση τού σημερινού κόσμου είναι ότι τα γεγονότα, οι αλλαγές στις δομές, οι εξελίξεις, προχωρούν με πολύ μεγαλύτερη ταχύτητα απ’ αυτήν πού κινούνται οι συνειδήσεις των ανθρώπων. Οι αλλαγές, αν και πολύ μεγάλες ορισμένες φορές, περνούν συχνά απαρατήρητες λόγω πεποιθήσεων ότι έτσι ήταν, είναι και θα είναι τα πράγματα, γιατί η συνείδηση δεν έχει αφήσει χώρο για να μπουν οι αλλαγές και δεν τις αναζητά.
Τα γεγονότα ερμηνεύονται με βάση παλιά πρότυπα, ξεπερασμένα από την ζωή και παίρνουν πολύ καιρό να εντοπιστούν οι μεταβολές πού έχουν συμβεί. Ένα τέτοιο θέμα είναι αυτό τού πολέμου, ένα εξαιρετικά σημαντικό θέμα πού δεν είναι αυτό πού ήταν παλιά αλλά συχνά μοιάζει να μην το ξέρουν αυτό ούτε οι πρωταγωνιστές του οι οποίοι ξεκινούν σχέδια «χωρίς τον ξενοδόχο» και μετά τρέχουν και δεν φτάνουν για να προλάβουν τις καταστάσεις.
Ποιο είναι το παλιό σχήμα τού πολέμου πού έχουν στο μυαλό τους οι απλοί άνθρωποι και συχνά όχι μόνο αυτοί αλλά και πολιτικοί και στρατιωτικοί υπεύθυνοι;
- Θεωρούν ότι οι πόλεμοι έχουν έναν εύκολα κατανοητό στόχο έστω κι αν δεν διακηρύσσεται ανοιχτά. Γιατί έτσι συνέβαινε παλιά, πάντα υπήρχε ένας ορατός ή εύκολα να γίνει αντιληπτός στόχος τού πολέμου πού καθόριζε σε σημαντικό βαθμό την εξέλιξη και το τέλος του.
- Ότι οι αντίπαλοι είναι οι ορατοί εμπόλεμοι γιατί στους παραδοσιακούς πολέμους οι αντίπαλοι ήταν άμεσα εμπλεκόμενοι, δεν υπήρχαν πόλεμοι δι΄αντιπροσώπων.(σημ. πιστεύω ότι ο πρώτος τέτοιος πόλεμος πού εμφανίστηκε πριν από την παγκοσμιοποίηση ήταν ο ελληνικός εμφύλιος όπως μπορούμε να συμπεράνουμε από απόρρητα αμερικάνικα έγγραφα πού αποδεσμεύτηκαν αλλά αυτό δεν είναι τού παρόντος).
- Ότι οι πόλεμοι έχουν αρχή, μέση και τέλος. Δηλαδή, ότι ο πόλεμος ξεκινά με την κήρυξή του, συνεχίζει με τις εχθροπραξίες να αποσκοπούν στην έλευση τής καθοριστικής μάχης όσο το δυνατόν πιο σύντομα, εκεί δηλαδή πού θα φανεί ποιο θα είναι το αποτέλεσμα και ποιος ο νικητής, και κάποια στιγμή μπαίνει ένα τέλος πού έρχεται είτε επειδή ο ένας αντίπαλος έχει συντριβεί στα πεδία των μαχών ή στην καθοριστική μάχη είτε με κοινή συμφωνία των αντιπάλων να τελειώσουν και να καθίσουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων για να εξαργυρώσουν τα επιτεύγματά τους.
Στην εποχή όμως τής καλπάζουσας Παγκοσμιοποίησης, από την επίθεση στους Πύργους και μετά, εμφανίστηκε, τουλάχιστον έγινε ορατό, αυτό το νέο είδος πολέμου όπου ο πόλεμος μόνο αρχίζει αλλά δεν τελειώνει ποτέ, ο αέναος πόλεμος δηλαδή. ΕΚΕΙΝΟ ΠΟΥ ΤΕΛΕΙΩΝΕΙ ΚΑΠΟΙΑ ΣΤΙΓΜΗ ΕΙΝΑΙ ΜΟΝΟ Η ΟΞΕΙΑ ΦΑΣΗ ΤΟΥ με τούς πολλούς νεκρούς αλλά ειρήνη δεν έρχεται. Ο πόλεμος μένει να συνεχίζεται με υβριδικά μέσα, με κυρώσεις πού δεν αίρονται, με την παραμονή των ξένων στρατευμάτων στο πεδίο έστω και μειωμένων, με τακτικές ή σποραδικές αναζωπυρώσεις,, με στραγγαλισμό τής τοπικής οικονομίας με την μεταβολή του σε εμφύλιο ή με μετατόπιση λίγο πιο πέρα.
Ας θυμηθούμε την έναρξη τού πολέμου στην Ουκρανία για τον οποίον επίσης έμπαινε με αδημονία το ίδιο ερώτημα, πότε θα τελειώσει, με τα προγνωστικά να βεβαιώνουν για τον έναν ή τον άλλο νικητή ενώ η αδιάκοπη συνέχισή του έδειχνε στην αρχή τουλάχιστον να εκπλήσσει και τούς ίδιους τούς πρωταγωνιστές. Ο Πούτιν για παράδειγμα στην αρχή δεν έμοιαζε καθόλου να έχει συνειδητοποιήσει πώς ξεκίνησε έναν αέναο πόλεμο- τουλάχιστον έτσι έδειχνε. Στη συνέχεια βέβαια προσαρμόστηκε στην πραγματικότητα. Το ίδιο έγινε και με την Γάζα, με τον Νιετανιάχου να δηλώνει την πίστη του για μια σύντομη νίκη.
Και όσο περνούν τα χρόνια και αφήνουν πίσω τους την αρχή τού αιώνα, οι νέοι πόλεμοι πού ξεσπούν έχουν όλο και πιο καθαρά τη μορφή τού αέναου πολέμου. Αυτό φαίνεται ιδιαίτερα όταν περάσει η οξεία φάση τους (η οποία μπορεί βέβαια να επανέλθει αργότερα) και περάσουν σ’ αυτό πού έχει ονομαστεί «κατάσταση πολέμου». Στη φάση αυτή ο πόλεμος δεν απασχολεί ολόκληρη τη δραστηριότητα των εμπλεκόμενων κρατών, η κανονικότητα επανέρχεται βαθμιαία και αποκαθίσταται μια τάξη, στη βάση βέβαια ότι ο πόλεμος υπάρχει. Υπάρχει αλλά στριμώχνεται σε μια γωνιά τής κανονικότητας ή το αντίστροφο και συνυπάρχει μαζί της. Οι άνθρωποι αρχίζουν να τον συνηθίζουν και σε έναν βαθμό να τον αποδέχονται σαν μια μοίρα από την οποία δεν μπορούν να ξεφύγουν και από ένα σημείο και μετά ίσως και να τον θέλουν. Ξαναφτιάχνουν ότι μπορεί να διορθωθεί, ξαναγυρίζουν στην δουλειά τους την παλιά ή κάποια καινούργια ενώ έχουν τον νου τους μήπως ακούσουν ξανά συναγερμό ή βόμβες να πέφτουν. Δίπλα στα βομβαρδισμένα μέρη μπορεί να έρχονται και τουρίστες πού δεν έχουν διάθεση να ακυρώσουν την εκδρομή τους. Δεν μαθαίνουμε από τον τελευταίο πόλεμο ότι τουρίστες εγκλωβίστηκαν κάπου, κι ας μην έχει παρέλθει η οξεία φάση του, κρουαζιερόπλοια παγιδεύτηκαν μέσα στα στενά κ.λ.π.
Μετά την οξεία φάση αυτό θα γίνει μια κανονικότητα χωρίς εγκλωβισμούς, το μοίρασμα δηλαδή τής ζωής ανάμεσα στον πόλεμο και στην ήρεμη όσο μπορεί να γίνει, καθημερινότητα. Οι άνθρωποι μαθαίνουν να ζουν με τον πόλεμο. Οι δε κυβερνήσεις, αφού το πάρουν απόφαση ότι ο πόλεμος πού ξεκίνησαν ή αναγκάστηκαν να δεχτούν δεν πρόκειται να τελειώσει σύντομα υποχρεώνονται να αλλάξουν τα σχέδιά τους. Θα δημιουργήσουν ένα υπουργείο Πολέμου ή κάτι τέτοιο, για να ασχολείται με την πολεμική διαδικασία η οποία δεν παύει να δηλώνει κατά διαστήματα την παρουσία της (είπαμε, ο πόλεμος δεν τελειώνει πραγματικά αλλά σέρνεται μέσα σε μια νέα πραγματικότητα την οποία καθορίζει με την παρουσία του), επανέρχονται βαθμιαία στις περισσότερες από τις προηγούμενες ασχολίες τους μόλις περάσει η οξεία φάση, γιατί αυτή θα καταλαγιάσει κάποια στιγμή για να ανανεώσουν τα οπλοστάσια και να πάρουν μια ανάσα με μόνιμη απειλή την επιστροφή της να πλανίέται πάντα στον ορίζοντα αλλά με τον πόλεμο να έχει πάψει να είναι η μοναδική ενασχόληση. Για παράδειγμα, η Ναόμι Κλάιν στο βιβλίο της «Το δόγμα τού σοκ» περιγράφει πώς, στον πόλεμο των ΗΠΑ με το Ιράκ όπου είχε βρεθεί σαν ανταποκρίτρια κι ενώ πέφταν ακόμα οι βόμβες δίπλα τους, η κυβέρνηση έκλεινε συμφωνίες για προωθημένες ιδιωτικοποιήσεις.
Το ίδιο και στον πόλεμο στη Λωρίδα τής Γάζας όταν, με τις εχθροπραξίες ακόμα σε πλήρη εξέλιξη, ο επικεφαλής τής Διοίκησης Εσωτερικού Μετώπου των IDF(ισραηλινού στρατού), υποστράτηγος Ράφι Μίλο, προειδοποίησε ότι ο συνεχιζόμενος πόλεμος στη Λωρίδα της Γάζας μπορεί να διαρκέσει μήνες και ότι η οικονομία θα χρειαστεί τελικά να ανοίξει ξανά, ακόμη και κατά τη διάρκεια των μαχών. Αυτός προφανώς είχε καταλάβει πώς ένας ακόμα αέναος πόλεμος είχε ξεκινήσει και δεν ήταν μόνο για μήνες όπως είπε γιατί δεν ήθελε να ομολογήσει όλη την αλήθεια. Όπως το είχε καταλάβει σιωπηλά και ο Πούτιν όταν είχε πάψει να μεταθέτει την ημερομηνία τέλους και είχε πάψει να μιλάει για τέλος εντελώς. Όπως φαίνεται να το έχουν καταλάβει και τα στελέχη τής CIA πού προειδοποιούν τον Τραμπ ότι κανένας από τούς στόχους πού έχει διακηρύξει, και έχει αλλάξει αρκετές φορές σαν προϋπόθεση για να τελειώσει ο πόλεμος δεν μοιάζει να υλοποιείται στο κοντινό μέλλον. Δηλαδή, να ετοιμαστεί κι αυτός για την συντήρηση άλλου ένα αέναου πολέμου (και να ξεχάσει και το Νόμπελ τής Ειρήνης πού λίγο είχε κοντέψει να το πάρει).
Πρέπει κι εμείς μάλλον να το πάρουμε απόφαση ότι δεν τελειώνουν ποτέ οι πόλεμοι τής Παγκοσμιοποίησης εκτός αν βρούμε τρόπο να τελειώσουμε αυτούς πού τούς προκαλούν.
Μένει όμως το ερώτημα γιατί συμβαίνει αυτό. Πιστεύω ότι η απάντηση είναι: γιατί υπάρχουν αυτοί (η παγκόσμια συμμορία πού έχει ονομαστεί ελίτ και κάποια τοπικά παραμάγαζα) πού έχουν συμφέροντα να τούς επιδιώκουν, την δυνατότητα να τούς συντηρούν και να βρίσκουν τρόπο συνύπαρξης με άλλα πιο «ειρηνικά» συμφέροντα. Πίσω απ’ αυτήν την ελίτ υπάρχουν μεγάλα και μικρά συμφέροντα πού έχουν να κάνουν με την αναδιάταξη και ενοποίηση τού κόσμου προς όφελος των ισχυρότερων παικτών αλλά και με τον χειρισμό των μαζών όπως έχουν κανονιστεί στο μεγάλο παγκοσμιοποιητικό σχέδιο πού ονομάστηκε «ατζέντα 2030» (το οποίο είναι ολόκληρο θέμα αλλά μένει για άλλη συζήτηση)
Βέβαια, και παλιότερα υπήρχαν συμφέροντα για την διατήρηση των πολέμων αλλά αυτό δεν συνέβαινε τουλάχιστον με ορατό τρόπο. Οι πόλεμοι κάποτε τελείωναν. Γιατί τώρα μπορούν να αποκτούν ένα αόρατο τέλος; Εγώ κατορθώνω να διακρίνω δύο λόγους μπορεί βέβαια να υπάρχουν κι άλλοι. Η δικιά μου εξήγηση:
--Η πρώτη αιτία είναι η ανάπτυξη τής πολεμικής τεχνολογίας και η συγκέντρωσή της σε λίγα κέντρα. Η τεχνολογία τού πολέμου παίζει καθοριστικό ρόλο για την έκβασή του. Υπάρχουν τα όπλα τα οποία δεν είναι για καθημερινή χρήση αλλά, μετά την Χιροσίμα και το Ναγκασάκι χρησιμοποιούνται συνήθως σαν απειλή για να τρομοκρατήσουν τον αντίπαλο αλλά και τον κόσμο ολόκληρο. Κανείς δεν ξέρει αν μέσα στην τρέλα τού ανταγωνισμού δεν ξεφύγει αυτή η κατάσταση, αλλά προτιμώ να μην επεκταθώ σ΄αυτό τι να πούμε άραγε εμείς; Αυτά πού χρησιμοποιούνται είναι επίσης εξαιρετικά φονικά, στοχεύουν κύρια άμαχο πληθυσμό, έχουν καταφέρει να βρίσκουν και συγκεκριμένους στόχους από απόσταση και να δολοφονούν ανθρώπους ενώ οι χειριστές τους δεν έχουν καμιά συνείδηση ότι επιτελούν έγκλημα αλλά έχουν την αίσθηση ότι το έγκλημα το διαπράττουν οι μηχανές. Αυτή η τεχνολογία γίνεται όλο και πιο εγκληματική και παρανοϊκή. Συμβαίνει όμως, επειδή παράγεται σε λίγα κέντρα από τα οποία εφοδιάζονται ισχυροί και αδύναμοι, να είναι σχεδόν ισοδύναμη στους εμπολέμους, σα να φροντίζει κάποιος ώστε κανείς να μην υπερτερεί τρομακτικά για να εξασφαλίζεται μια ισορροπία ίσα- ίσα για να μην νικά κανείς και το μακελειό να συνεχίζεται επ’ άόριστον. Αυτή είναι η σημερινή εικόνα τού αέναου πολέμου πού δεν υπήρχε πριν από την χρησιμοποίηση τής ατομικής βόμβας.
--Ένας άλλος λόγος είναι η σημερινή ανάπτυξη «των αγορών» οι οποίες έχουν πια τη δυνατότητα να εφοδιάζουν τούς εμπόλεμους με αρκετά από τα χρειαζόύμενα για τον πόλεμο αλλά και για την χρηματοδότηση και την επιβίωσή τους, ώστε να μην αναγκάζονται να σταματήσουν.
Κι έτσι οι αέναοι πόλεμοι τής Παγκοσμιοποίησης εμφανίζονται να έχουν μόνο αρχή και όχι τέλος. Κάθε νέος πόλεμος πού ξεσπάει απλά προστίθεται στους παλιότερους, μια ακόμα εστία δίπλα στις ενεργές πυρκαγιές. Μέχρι πότε θα συμβαίνει αυτό; Φοβάμαι, αν δεν βρούμε τρόπο να πάρουμε την κατάσταση στα χέρια μας, μέχρι όλος ο πλανήτης να γίνει μια κόλαση φωτιάς πού να θυμίζει τις απεικονίσεις τής μυθικής Κόλασης. Και δεν υπάρχει πια ο Σολωμός για να γράψει για την ολόμαυρη ράχη τής Γης ολόκληρης αυτή τη φορά.
.jpg)
.jpg)
.jpg)
Δεν υπάρχουν σχόλια :
Δημοσίευση σχολίου