Του Σπύρου Στάλια *
Στην πολιτική επικοινωνία υπάρχει μια λεπτή γραμμή ανάμεσα στην απλουστευτική παρουσίαση των αριθμών και στην εσκεμμένη διαστρέβλωση της οικονομικής πραγματικότητας. Όταν ο Υπουργός Επικρατείας, κ. Άκης Σκέρτσος, επικαλείται με θρίαμβο την αύξηση των τραπεζικών καταθέσεων των φυσικών προσώπων την περίοδο 2019–2025 ως απόδειξη ότι «οι αποταμιεύσεις των νοικοκυριών αυξήθηκαν», ξεπερνά αυτή τη γραμμή με πρωτοφανή άνεση.
Το ερώτημα που γεννάται αμείλικτο είναι: Κύριε Σκέρτσο, είστε σοβαρός; Πώς επιτρέψατε στον εαυτό σας να διολισθήσει σε μια τόσο φθηνή επικοινωνιακή πονηρία, συγχέοντας σκοπίμως τις βασικές αρχές της Μακροοικονομικής;
Η θεμελιώδης «αλχημεία»: Καταθέσεις (Stock) αντί για Αποταμίευση (Flow)
Ο κ. Υπουργός εκμεταλλεύεται την άγνοια του ευρέος κοινού γύρω από τη διαφορά μεταξύ αποθέματος (stock) και ροής (flow).
Οι τραπεζικές καταθέσεις είναι απλώς ένα αποτύπωμα ρευστότητας σε μια συγκεκριμένη χρονική στιγμή. Η αύξηση των ονομαστικών καταθέσεων κατά 42 δισ. ευρώ την τελευταία εξαετία δεν συνιστά παραγωγή νέου πλούτου για το μέσο νοικοκυριό, αλλά οφείλεται σε τρεις πολύ συγκεκριμένους παράγοντες:
1. Στον πληθωριστικό μεγενθυτή: Όταν τα πάντα ακριβαίνουν κατά 20% και 30%, τα ονομαστικά χρηματικά υπόλοιπα που διακινούνται στην αγορά διογκώνονται αναγκαστικά, χωρίς να αυξάνεται η πραγματική αγοραστική δύναμη.
2. Στην υποχρεωτική ψηφιοποίηση των συναλλαγών: Η επέκταση των POS και των ηλεκτρονικών πληρωμών υποχρέωσε ρευστότητα που διακινούνταν παλαιότερα εκτός τραπεζικού συστήματος να εμφανιστεί στους λογαριασμούς.
3. Στη ρευστοποίηση περιουσιακών στοιχείων: Πωλήσεις ακινήτων, μεταφορές κεφαλαίων από το εξωτερικό ή «από το στρώμα» στις τράπεζες καταγράφονται ως αύξηση καταθέσεων, αλλά δεν αποτελούν αποταμίευση από το τρέχον εισόδημα.
Τι αποκαλύπτουν η AMECO και η Eurostat
Αν ο κ. Σκέρτσος ανέτρεχε στα επίσημα στοιχεία των Εθνικών Λογαριασμών (AMECO, Eurostat), θα ερχόταν αντιμέτωπος με την πραγματικότητα που βιώνει κάθε ελληνική οικογένεια:
1. Αρνητικός Ρυθμός Αποταμίευσης: Η Ελλάδα παραμένει σταθερά η μοναδική χώρα στην Ευρωπαϊκή Ένωση με δομικά αρνητικό ποσοστό καθαρής αποταμίευσης νοικοκυριών (-2% έως -4% του διαθέσιμου εισοδήματος καθ' όλη την περίοδο 2019–2025).
2. Αποταμιευτική Αποψίλωση: Το μέσο ελληνικό νοικοκυριό δεν αποταμιεύει· καταναλώνει περισσότερα από όσα εισπράττει. Για να βγάλει το μήνα απέναντι στο κύμα της ακρίβειας, «τρώει» από τις παλιές του αποταμιεύσεις ή υπερχρεώνεται.
Πού πήγαν πραγματικά τα λεφτά; Τα Τομεακά Ισοζύγια απαντούν
Η τομεακή λογιστική της οικονομίας είναι αμείλικτη:
Η αποταμίευση του ενός είναι το έλλειμμα του άλλου.
Ενώ τα νοικοκυριά υφίστανται βίαιη εισοδηματική αφαίμαξη, ο Εταιρικός Τομέας (Non-Financial Corporations) στην Ελλάδα κατέγραψε ιστορικό ρεκόρ κερδοφορίας. Βάσει των στοιχείων της AMECO, το μερίδιο κέρδους των επιχειρήσεων (Profit Share) εκτινάχθηκε στο 47%-48%, από τα υψηλότερα ποσοστά στην Ευρωζώνη.
Η πραγματική αποταμίευση της περιόδου 2019–2025 δεν πήγε στους μισθωτούς και τους συνταξιούχους. Μετατοπίστηκε βίαια από τα νοικοκυριά προς τις επιχειρήσεις μέσω του «πληθωρισμού κερδών» (profit-led inflation) και από την ιδιωτική οικονομία προς το Κράτος μέσω των υψηλών πρωτογενών πλεονασμάτων. Ακόμη δε και εντός του φακέλου «φυσικά πρόσωπα» στις τράπεζες, η όποια αύξηση αφορά τη συσσώρευση πλούτου στο ανώτερο 10% των εισοδημάτων.
Συμπέρασμα
Η προσπάθεια του κ. Σκέρτσου να παρουσιάσει την αναγκαστική διόγκωση των ονομαστικών τραπεζικών υπολοίπων ως «αύξηση της αποταμίευσης των φυσικών προσώπων» δεν είναι απλώς ένα στατιστικό σφάλμα. Είναι μια υπολογισμένη πολιτική τακτική που επιχειρεί να μετακυλίσει την ευθύνη της ακρίβειας στους ίδιους τους καταναλωτές.
Όταν όμως η επιστήμη της Μακροοικονομικής καταγράφει αρνητική αποταμίευση και συρρίκνωση του πραγματικού διαθέσιμου εισοδήματος, η επίκληση των «γεμάτων τραπεζικών λογαριασμών» δεν συνιστά σοβαρό πολιτικό λόγο. Συνιστά επικίνδυνη πονηριά. Το είχατε ανάγκη κύριε Σκέρτσο;
* Σπύρος Στάλιας, Οικονομολόγος Ph.D
spyridonstalias@hotmail.com
New York 9/8/2026
Δεν υπάρχουν σχόλια :
Δημοσίευση σχολίου