Του Αντώνη Ανδρουλιδάκη *
Στη σημερινή Ελλάδα –και ευρύτερα στη Δύση– η Δημοκρατία έχει μετατραπεί από πεδίο σύγκρουσης αξιών και συμφερόντων σε τεχνική διαχείρισης.
Αυτό είναι ίσως το πιο βαθύ αποτύπωμα του νεοφιλελευθερισμού, κοινό τόσο στη Δεξιά όσο και στην «νεοφιλελέ» Αριστερά.
Η πολιτική αποϊδεολογικοποιείται ή ενδύεται για "ξεκάρφωμα" διάφορα ιδεολογικά άλλοθι, η κοινωνία αποπολιτικοποιείται και η εξουσία παρουσιάζεται ως ουδέτερη διοίκηση πραγμάτων, ως management.
Η Δημοκρατία δεν νοείται πια ως χώρος λαϊκής κυριαρχίας και σύγκρουσης για το νόημα της ζωής, αλλά ως σύστημα μάνατζμεντ: στόχοι, δείκτες, αποδοτικότητα, «καλές πρακτικές», συμμόρφωση σε κανόνες αγορών και υπερεθνικών μηχανισμών.
Έτσι, είτε με τη γλώσσα της αγοράς είτε με τη γλώσσα της «ορθολογικής μεταρρύθμισης», το αποτέλεσμα είναι το ίδιο. H πολιτική χάνει την ψυχή της και γίνεται τεχνοκρατική διοίκηση ανθρώπων αντί για συλλογική πράξη ελευθερίας.
Μέσα σ' αυτό το πλαίσιο, η φράση της Καρυστιανού «Η χώρα δεν είναι επιχείρηση» δεν είναι ένα απλό ηθικό σχόλιο. Είναι μια καθαρή πολιτική τομή απέναντι στον πυρήνα του κυρίαρχου νεοφιλελευθερισμού.
Ο νεοφιλελευθερισμός δεν είναι απλώς οικονομική πολιτική. Είναι αντίληψη για τη ζωή. Βλέπει το κράτος ως εταιρεία, τον πολίτη ως πελάτη, τη δικαιοσύνη ως κόστος, την ασφάλεια ως δαπάνη, την ανθρώπινη απώλεια ως “αστοχία συστήματος”. Έχει μάλιστα τόσο εισχωρήσει στον δυτικό ανθρώπινο ψυχισμό ώστε να διαμορφώνει το "επιδοσιακό υποκείμενο" (Byung-Chul Han), τον άνθρωπο ως εκμεταλλευτή του ίδιου του Εαυτού του.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, το να λες ότι «η χώρα δεν είναι επιχείρηση» σημαίνει η ζωή δεν είναι ισολογισμός, οι νεκροί δεν είναι στατιστική, η κοινωνία δεν είναι project management, το διαρκές κυνηγητό της επίδοσης δεν οδηγεί σε κανένα sky (is the limit), αλλά στο bairnout και στην απονοηματοδότηση.
Είναι μια φράση που ακυρώνει τη γλώσσα της εξουσίας: τη γλώσσα των δεικτών και των μετρήσεων, της “αποτελεσματικότητας”, της “βιωσιμότητας” που μετριέται μόνο σε ευρώ και όχι σε ανθρώπινες ζωές.
Και γι’ αυτό είναι επικίνδυνη για το σύστημα.
Ακριβώς γι’ αυτό πέρασε στα ψιλά. Όχι επειδή ήταν ασήμαντη, αλλά επειδή ήταν υπερβολικά ουσιαστική. Τα ΜΜΕ και το πολιτικό σύστημα ξέρουν να διαχειρίζονται την οργή, τα δάκρυα, ακόμα και την αγανάκτηση. Δεν ξέρουν -και δεν θέλουν- να διαχειριστούν λόγο που αμφισβητεί το ίδιο το μοντέλο διακυβέρνησης. Η δήλωση αυτή δεν ζητά απλώς δικαιοσύνη για τα Τέμπη. Θέτει υπό αμφισβήτηση όλο το καθεστώς που κυβερνά με όρους αγοράς και όχι κοινωνίας.
Και εδώ βρίσκεται η βαθύτερη σημασία της.
Το Κίνημα των Τεμπών, συνειδητά ή ασυνείδητα, δεν φέρνει μόνο αίτημα λογοδοσίας. Φέρνει ρήξη αξιών.
Απέναντι σε μια Ελλάδα που διοικείται σαν εταιρεία εκκαθάρισης, σε μια ζωή που γίνεται αντιληπτή ως εμπορεύσιμο προϊόν που ψάχνει την καλύτερη τιμή, αντιπροτείνει μια Ελλάδα ως κοινότητα ζωής, μνήμης και ευθύνης.
Γι’ αυτό η φράση της Καρυστιανού “έπιασε” στον κόσμο, αλλά θάφτηκε στον δημόσιο λόγο.
Γιατί όταν λες ότι η χώρα δεν είναι επιχείρηση, λες ταυτόχρονα ότι η δημοκρατία δεν είναι μάνατζμεντ, η δικαιοσύνη δεν είναι κόστος, η χώρα δεν είναι χώρος, ο τόπος δεν είναι τοπίο και ο λαός δεν είναι πλεονάζον προσωπικό.
Και αυτό, για το καθεστώς, είναι η πιο επικίνδυνη αλήθεια.
Γιατί είναι η πιο βαθιά πολιτική και ιδεολογική αλήθεια.
* Αναπτυξιακός & Κοινωνικός Ψυχολόγος, Διδάσκων Ψυχολογίας Πανεπιστημίου Neapolis.
Πηγή: social media
Πηγή: social media
Δεν υπάρχουν σχόλια :
Δημοσίευση σχολίου