Η κοινωνική εξέγερση δεν πέθανε. Εκείνο που χρεοκόπησε είναι η Αριστερά που εγκατέλειψε τη χειραφέτηση για να αναλάβει τη διαχείριση του συστήματος. Και τώρα η κοινωνική βάση αναζητά ξανά τον δικό της δρόμο.
Του Απόστολου Αποστόλου *
Η επανάσταση έγινε επαγγελματική σταδιοδρομία, η αμφισβήτηση κυβερνητική φιλοδοξία και η κοινωνική χειραφέτηση αντικαταστάθηκε από την τέχνη της διαχείρισης. Οι παλιοί επαναστάτες ανακάλυψαν τη γοητεία των υπουργικών γραφείων, οι κομματικές γραφειοκρατίες την αξία της κυβερνησιμότητας και οι πολιτικοί διαχειριστές ανακάλυψαν ότι μπορείς να μιλάς για την κοινωνική αλλαγή χωρίς να αλλάζεις απολύτως τίποτα.
Η επανάσταση εξημερώθηκε
Έτσι γεννήθηκε η μεγάλη πολιτική αντίφαση της σύγχρονης Αριστεράς, να εμφανίζεται ως εκπρόσωπος των κοινωνικά αδικημένων, ενώ ταυτόχρονα αποδέχεται τις βασικές δομές που παράγουν την αδικία. Να μιλά για τους εργαζόμενους χωρίς να εμπιστεύεται την αυτοτελή πολιτική τους δράση. Να επικαλείται τους κοινωνικούς αγώνες, αλλά να φοβάται την ανεξέλεγκτη δυναμική τους. Να ζητά την ψήφο των ανθρώπων που υποφέρουν, προκειμένου να διαχειριστεί με μεγαλύτερη κοινωνική ευαισθησία τους όρους της δυστυχίας τους.Μόνο που η κοινωνία δεν είναι ιδιοκτησία των κομμάτων. Οι εργαζόμενοι, οι νέοι, οι επισφαλώς απασχολούμενοι, οι αποκλεισμένοι δεν αποτελούν εκλογική πελατεία κανενός. Δεν χρειάζονται πολιτικούς εργολάβους που θα διαπραγματεύονται την αγανάκτησή τους στους διαδρόμους της εξουσίας, επίσης δεν χρειάζονται κομματικούς κηδεμόνες που θα τους εξηγούν κάθε φορά γιατί οι διεκδικήσεις τους πρέπει να περιοριστούν στα όρια του πολιτικά εφικτού. Χρειάζονται τη δυνατότητα να γίνουν οι ίδιοι υποκείμενα της Ιστορίας τους.
Η ιστορία δεν τελείωσε ακόμη
Ο άνθρωπος δεν μετατράπηκε στον ιδανικό καταναλωτή που είχαν σχεδιάσει οι θεωρητικοί της μεταπολιτικής. Δεν παραιτήθηκε από την Ιστορία για να περιοριστεί στην ιδιωτική του επιβίωση. Μπορεί να απογοητεύτηκε από τα κόμματα, να απομακρύνθηκε από τις παραδοσιακές οργανώσεις, να έχασε την εμπιστοσύνη του στους πολιτικούς εκπροσώπους του, αυτό όμως δεν σημαίνει ότι εγκατέλειψε την ανάγκη για συλλογική αλλαγή.
Ο Γαλλικός Μάης του 1968 έχει ασφαλώς παλιώσει. Ενσωματώθηκε, μουσειοποιήθηκε και σε μεγάλο βαθμό μετατράπηκε σε καταναλωτικό προϊόν. Τα συνθήματά του τυπώθηκαν σε μπλουζάκια, η εξέγερσή του έγινε αισθητική μόδα και ορισμένοι από τους πρωταγωνιστές του βρήκαν τη θέση τους στο σύστημα που κάποτε αμφισβητούσαν. Η επανάσταση έγινε vintage. Μπορείς πλέον να αγοράσεις την εξέγερση σε προνομιακή τιμή, αρκεί να μην επιχειρήσεις να την πραγματοποιήσεις.
Το 2026, όμως, μπορεί να εγκαινιάζει μια διαφορετική περίοδο κοινωνικής κινητικότητας. Όχι μια νοσταλγική αναπαράσταση του 1968, αλλά την ανάγκη για μια νέα πολιτική και κοινωνική χειραφέτηση. Μια διαδικασία που δεν θα αναζητά τη νομιμοποίησή της στις παλιές κομματικές γραφειοκρατίες, ούτε θα περιορίζεται στην εναλλαγή διαχειριστών της εξουσίας. Μια δυναμική που θα στηρίζεται στην αυτοοργάνωση, στη συλλογική δράση, στην κοινωνική αλληλεγγύη και στην αμφισβήτηση των ίδιων των σχέσεων εξουσίας.
Το ζητούμενο δεν είναι απλώς μια καλύτερη διαχείριση του υπάρχοντος συστήματος. Είναι η υπέρβασή του και αυτή δεν μπορεί να προκύψει από εκείνους που έχουν οικοδομήσει την πολιτική τους καριέρα πάνω στη διαχείριση της ήττας, χρειάζεται μια νέα ριζοσπαστική πολιτική πρόταση, που θα αποκαταστήσει τη σχέση ανάμεσα στην κοινωνική διεκδίκηση και την πολιτική χειραφέτηση.
Και το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν θα επιστρέψει ο Μάης του 1968, αλλά είναι αν θα μπορέσει η κοινωνία να ξεπεράσει εκείνους που τον ενσωμάτωσαν και να δημιουργήσει τη δική της πολιτική προοπτική.
Δεν χρειαζόμαστε καμιά αναστήλωση από το παρελθόν, χρειαζόμαστε μια νέα κοινωνική χειραφέτηση. Γιατί οι επαναστάσεις δεν πεθαίνουν όταν τις κηρύσσουν νεκρές οι πολιτικοί νεκροθάφτες τους. Πεθαίνουν μόνο όταν οι άνθρωποι πάψουν να ονειρεύονται έναν διαφορετικό κόσμο και ευτυχώς για την Ιστορία, αυτό δεν έχει ακόμη συμβεί.
Πηγή: SLpress
Το ζητούμενο δεν είναι απλώς μια καλύτερη διαχείριση του υπάρχοντος συστήματος. Είναι η υπέρβασή του και αυτή δεν μπορεί να προκύψει από εκείνους που έχουν οικοδομήσει την πολιτική τους καριέρα πάνω στη διαχείριση της ήττας, χρειάζεται μια νέα ριζοσπαστική πολιτική πρόταση, που θα αποκαταστήσει τη σχέση ανάμεσα στην κοινωνική διεκδίκηση και την πολιτική χειραφέτηση.
Ξεπερνώντας τον Μάη του 1968
Ίσως, λοιπόν, το φάντασμα που στοιχειώνει σήμερα την Ευρώπη να μην είναι απλώς εκείνο του κομμουνισμού, όπως έγραφε ο Μαρξ, ούτε η νοσταλγική ανάμνηση του Μάη του 1968, αλλά να είναι το φάντασμα μιας κοινωνίας που αρνείται να αποδεχθεί ότι το μέλλον της έχει ήδη αποφασιστεί ερήμην της.Και το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν θα επιστρέψει ο Μάης του 1968, αλλά είναι αν θα μπορέσει η κοινωνία να ξεπεράσει εκείνους που τον ενσωμάτωσαν και να δημιουργήσει τη δική της πολιτική προοπτική.
Δεν χρειαζόμαστε καμιά αναστήλωση από το παρελθόν, χρειαζόμαστε μια νέα κοινωνική χειραφέτηση. Γιατί οι επαναστάσεις δεν πεθαίνουν όταν τις κηρύσσουν νεκρές οι πολιτικοί νεκροθάφτες τους. Πεθαίνουν μόνο όταν οι άνθρωποι πάψουν να ονειρεύονται έναν διαφορετικό κόσμο και ευτυχώς για την Ιστορία, αυτό δεν έχει ακόμη συμβεί.
* Ο Απόστολος Αποστόλου είναι Καθηγητής Πολιτικής και Κοινωνικής Φιλοσοφίας.
Δεν υπάρχουν σχόλια :
Δημοσίευση σχολίου